1. Performans Parametrelerine İlişkin Terminoloji
Temel performans parametreleri şunları içerir:
Çalışma Basıncı (genelde Tahliye Basıncı olarak anılır): Hava kompresörünün çıkışındaki maksimum gaz basıncını ifade eder. Genellikle gösterge basıncı (P(G)) olarak ifade edilir; ortak birimler bar veya MPa'dır (1 bar=0.1 MPa). Hava kompresörü endüstrisinde, basınca atıfta bulunulan "kilogram" (veya "kilo") terimi aslında *bar* anlamına gelir; örneğin "8 kilogram basınç" 8 bara eşittir.
Not: Gösterge basıncı, kabın içindeki basınç ile ortamın atmosferik basıncı arasındaki farkı temsil eder; özellikle, Gösterge Basıncı=Mutlak Basınç – Atmosfer Basıncı.
Basınç Birimi Dönüşümü: Örneğin, 1 MPa=10 bar=145 psi; 1 bar ≈ 0,98 kg/cm² (mühendislik uygulamalarında genellikle "kilogram basınç" olarak adlandırılan bir birim).
Hacimsel Akış Hızı (yaygın olarak bilinir: Yer Değiştirme): Bir kompresör tarafından birim zamanda boşaltılan gazın giriş koşullarına göre hesaplanan hacmi. Standart birimler m³/dak veya L/dak'tır. Bu ölçüm, hava kompresörünün tedarik kapasitesini yansıtır ve gaz-üretme kapasitesinin değerlendirilmesinde önemli bir gösterge görevi görür.
Birim Dönüştürme: Yurtiçi pazarlarda hava akışı hacmi için standart birim m³/dak iken, CFM uluslararası alanda yaygın olarak kullanılmaktadır.
1 CFM=28.316847 Litre/dakika (L/dak)
1 CFM=0.028316847 Metreküp/dakika (m³/dak)
1 CFM ≈ 1,7 Metreküp/saat (m³/saat)
Özgül Güç: Birim hacimsel debi başına tüketilen güç; bu, enerji verimliliğinin değerlendirilmesinde önemli bir göstergedir. Bir hava kompresörünün enerji verimliliğinin değerlendirilmesinde temel parametre olarak görev yapar ve birimleri kW/(m³/dak) cinsinden ifade edilir. Spesifik güç ne kadar düşük olursa enerji verimliliği de o kadar yüksek olur.
Diğer önemli terimler şunları içerir:
Şaft Gücü: Elektrik motorundan kompresör miline aktarılan, kW. 1 Beygir Gücü (HP) ≈ 0,75 Kilowatt (kW) cinsinden ölçülen güç.
Çiy Noktası: Su buharının yoğunlaşmaya ve gazdan ayrılmaya başlaması için basınçlı havanın soğutulması gereken sıcaklık; bu ölçü gazın kuruluğunu yansıtır. Tipik olarak iki türe ayrılır: Basınç Çiğlenme Noktası ve Atmosferik Çiğlenme Noktası. Ölçü birimi derecedir.
Hava---Güç Oranı: kWh/m³ cinsinden ölçülen, bir metreküp basınçlı hava üretmek için tüketilen elektrik enerjisi miktarı.
2. Sıkıştırma Ortamına İlişkin Terimler
Sıkıştırma Ortamı: Bir kompresör içerisinde sıkıştırmaya tabi tutulacak çalışma maddesini ifade eder; tipik olarak bu, hava veya inert bir gazdan oluşur.
Hava, sıkıştırılabilirliği, şeffaflığı, taşıma kolaylığı, güvenliği ve tükenmez kaynağı nedeniyle bir sıkıştırma ortamı olarak yaygın şekilde kullanılmaktadır. İnert gazlar (kuru nitrojen veya karbondioksit gibi), çevredeki ortamla kimyasal olarak reaksiyona girmediklerinden sıkıştırma ortamı olarak da kullanılabilir.
Hava Bileşimi: Kuru havanın ana bileşenleri %78,08 Azot (N₂), %20,93 Oksijen (O₂) ve %0,03 Karbon Dioksittir (CO₂). 0 derecede ve 760 mmHg'de kuru havanın yoğunluğu 1.293 kg/m³'tür.
Sıkıştırma Süreci: "Aşamalar" ve "Bölümler." Pozitif deplasmanlı kompresörlerde, bir çalışma odası içindeki her sıkıştırma ve soğutma döngüsü bir "aşama" olarak adlandırılır; dinamik kompresörlerde, pervaneler tarafından yapılan çoklu sıkıştırma çevrimlerini takip eden tek bir soğutma işlemine "bölüm" adı verilir.
Sıkıştırma Verimliliği: Gerçek sıkıştırma işinin teorik sıkıştırma işine oranı.
3. Gaz Durumlarına İlişkin Terminoloji
(1) Temel Durum Parametreleri
Tahliye Basıncı: Kompresör çıkışındaki bar veya MPa cinsinden ölçülen gaz basıncı.
Hacimsel Akış Hızı: Birim zamanda kompresöre çekilen gazın m³/dak cinsinden ölçülen hacmi.
Sıkıştırma Oranı: Kompresörün mutlak boşaltma basıncının mutlak emme basıncına oranı (örneğin, boşaltma 20 bar / emme 5 bar=4). Mühendislik uygulamalarında-özellikle çok-aşamalı sıkıştırmada-tasarımlar genellikle izotermal sıkıştırmayı temel alır.
(2) Gaz Hali Değişim Süreçleri
İzotermal Sıkıştırma: Sıkıştırma sırasında gaz sıcaklığı sabit kalır; bu, ideal ısı transfer koşullarını gerektirir (pratikte elde edilmesi zordur) ve ekonomik verimlilik için bir referans noktası olarak kullanılır.
Adyabatik Sıkıştırma: Gaz ile dış ortam arasında ısı alışverişi yoktur; entropi sabit kalır ve süreç Poisson Yasasını takip eder (örn. adyabatik bir silindir içinde sıkışma veya hızlı genişleme).
Politropik Sıkıştırma: Gerçek sıkıştırma işlemi izotermal ve adyabatik koşullar arasındadır; gaz sıcaklığı değişir ve ısı değişimi meydana gelir.
(3) Normal Koşullar ve Standart Koşullar
Normal Koşullar (Kısaltma: Normal): Basınç 0,1 MPa (yani 1 standart atmosfer), sıcaklık 0 derece ve nem %0'dır. Birim: Nm³/dak.
Standart Koşullar: 20 derece sıcaklıkta, 0,1 MPa mutlak basınçta ve %0 bağıl nemde havanın durumu. Birim: m³/dak.
Dönüşüm: 1 Nm³/dak=0.932 m³/dak.
Hava kompresörlerinin boşaltma kapasitesi-ve hava kurutucuları gibi aşağı yöndeki ekipmanların işleme kapasitesi-genellikle standart koşullar altında akış hızı cinsinden belirtilir (birim: m³/dak).
4. Gürültüyle İlgili Terminoloji
Hava kompresörü gürültü seviyeleri genellikle A-ağırlıklı ses basıncı seviyeleri olarak ifade edilir, desibel (A) cinsinden ölçülür ve dB(A) veya dBA olarak gösterilir. Referans: GB 3102.7, *Akustik-Miktarlar ve Birimler*. Ölçüm standartları ve teknik özellikler, GB/T 4980-2025, *Pozitif Deplasmanlı Kompresörlerden Yayılan Gürültünün Belirlenmesi* ulusal standardına dayanmaktadır. JB/T 6430, *Genel Kullanıma Yönelik Yağ Enjeksiyonlu Vidalı Hava Kompresörleri*, belirtilen çalışma koşulları altında, vidalı hava kompresörünün ses gücü seviyesinin aşağıdaki tabloda belirtilen değerleri aşmayacağını belirtir.
